Trzydziestu polskich podwodniaków w Karlskronie. Szkolą się tak samo jak szwedzka załoga

To pierwsza konkretna liczba, jaka pojawiła się w polsko-szwedzkiej części programu Orka, i zarazem odpowiedź na pytanie, które w tym programie jest ważniejsze od terminów dostaw. Nie chodzi o to, kiedy przypłyną okręty, tylko o to, czy będzie je miał kto obsadzić.

To samo szkolenie co dla szwedzkiej załogi

Szwedzi podkreślają, że polski personel przechodzi dokładnie ten sam kurs co załoga szwedzkiego okrętu podwodnego, obejmujący systemy techniczne, sensory i uzbrojenie. Zajęcia teoretyczne przeplatają się z praktycznymi, a poza obsługą urządzeń program obejmuje walkę z pożarem i ratownictwo medyczne, czyli sytuacje, w których trzeba współdziałać i zachować spokój przy dużym obciążeniu.

Sjöstridsskolan wspiera Pierwszą Flotyllę Okrętów Podwodnych instruktorami, symulatorami, salami wykładowymi i sprzętem. Szkolenie ma trwać do osiągnięcia poziomu doświadczenia pozwalającego na prowadzenie działań operacyjnych okrętem pod polskim dowództwem i polską banderą.

Ten warunek jest sformułowany jakościowo, a nie datą w kalendarzu. W szkoleniu załóg podwodnych to jedyne uczciwe podejście, bo o gotowości nie decyduje liczba godzin, tylko opanowanie procedur przez konkretnych ludzi na konkretnym okręcie.

Dlaczego akurat Södermanland

HMS Södermanland to okręt typu A17, zmodernizowany i wyposażony w nowocześniejsze systemy pokładowe, który Szwecja przekazuje Polsce w dzierżawie jako rozwiązanie pomostowe. Kontrakt podpisano równolegle z umową na trzy okręty typu A26 w programie Orka, zawartą 29 czerwca w Gdyni i odpowiadającą wartości około 47 mld koron szwedzkich, z dostawami do 2038 roku.

Szwedzka szkoła projektowania okrętów podwodnych jest konsekwentna, a wiele rozwiązań stosowanych na starszych jednostkach wraca na nowszych, zwłaszcza w obszarze bezpieczeństwa, taktyki i systemów ratowniczych. Dzięki temu czas spędzony na A17 nie jest stracony, gdy przyjdzie przesiadka na A26. W drugą stronę polski personel ma uczestniczyć w testach i ocenie szwedzkich okrętów HMS Blekinge i HMS Skåne.

Kadry są wąskim gardłem, nie stal

Marynarka Wojenna dysponuje dziś jednym okrętem podwodnym, czterdziestoletnim ORP Orzeł typu Kilo. Po wycofaniu okrętów typu Kobben w 2021 roku liczba stanowisk, na których można zdobywać doświadczenie pod wodą, radykalnie spadła.

W tym rodzaju sił to problem poważniejszy niż wiek kadłubów. Sonarzysta, oficer broni podwodnej, mechanik i dowódca uczą się latami, a każdej z tych specjalności nie da się przeszkolić wyłącznie na symulatorze. Kiedy ciągłość służby pod wodą zostaje przerwana, odbudowa umiejętności trwa dłużej niż zakup sprzętu.

Trzydziestu ludzi w Karlskronie to zatem nie epizod szkoleniowy, tylko pierwszy element odtwarzania obsady. Jeśli wszystko pójdzie zgodnie z planem, ci sami ludzie będą później szkolić kolejne załogi w kraju.

Czego jeszcze nie wiadomo

Nie podano, kiedy Södermanland ma podnieść polską banderę, ilu marynarzy obejmie szkolenie docelowo ani czy planowane są kolejne tury w Karlskronie. Nie wiadomo też, gdzie okręt będzie bazował po przejęciu i jak rozłoży się odpowiedzialność za jego obsługę techniczną.

Szwedzi opisują całość jako element programu Orka i strategicznego partnerstwa w domenie podwodnej. To ważna zmiana języka, bo mówi o budowaniu zdolności razem, krok po kroku, a nie o jednorazowej transakcji sprzętowej.