Norweski okręt podwodny Utstein strzegł platform i podmorskiej infrastruktury NATO

Rozpoznanie spod powierzchni

Utstein to okręt podwodny typu Ula, jednostka bojowa Królewskiej Norweskiej Marynarki Wojennej. Podczas zakończonej właśnie misji prowadził patrole ISR, czyli rozpoznania, obserwacji i zbierania informacji, monitorując aktywność morską w rejonie instalacji naftowych i podmorskiej infrastruktury krytycznej. Zebrane dane trafiały do NATO jako element tzw. Maritime Situational Awareness, czyli wspólnego obrazu sytuacji na morzu, na podstawie którego Sojusz ocenia, co dzieje się na jego akwenach.

To nie pierwsza taka misja tego okrętu. Jesienią 2024 r. Utstein odbył pod dowództwem NATO patrol na Północnym Atlantyku, gdzie zapewniał Sojuszowi świadomość sytuacyjną i odstraszanie oraz uczestniczył w działaniach Neptune Strike razem z grupą uderzeniową lotniskowca USS Harry S. Truman.

- Obecność HNoMS Utstein na patrolu dla NATO wzmacnia nasze zdolności i świadomość sytuacyjną na Północy. To było udane rozmieszczenie i cenne doświadczenie dla załogi - mówił wówczas kmdr Jim Robertsen, szef norweskich sił podwodnych.

Rosja mapuje dno Atlantyku i Arktyki

Znaczenie takich patroli rośnie, bo Rosja coraz aktywniej interesuje się infrastrukturą na dnie mórz Sojuszu. Od zniszczenia trzech nitek gazociągów Nord Stream w 2022 r. państwa NATO skupiają się na ochronie infrastruktury podmorskiej, a od 2023 r. obserwują coraz więcej statków mapujących rurociągi, kable energetyczne i światłowodowe.

W kwietniu 2026 r. brytyjski rząd ujawnił w Izbie Gmin operację na Północnym Atlantyku, w której uczestniczył rosyjski okręt podwodny typu Akula oraz dwa specjalistyczne okręty GUGI, czyli rosyjskiego Głównego Zarządu Badań Głębinowych. Londyn poinformował, że tym razem nie doszło do sabotażu, ale Rosjanie włożyli wiele wysiłku w mapowanie brytyjskiej infrastruktury podmorskiej. We wrześniu z kolei sojusznicy udaremnili szkolenie trzech rosyjskich okrętów podwodnych w wodach arktycznych w pobliżu norweskiego Svalbardu, prowadzone w rejonie ważnych kabli przesyłowych danych.

Od Arctic Sentry po Baltic Sentry

NATO odpowiada na to kolejnymi misjami. Na Bałtyku od stycznia 2025 r. trwa Baltic Sentry, czyli wzmocniona obecność wojskowa Sojuszu w regionie, a na północy rusza nowa misja Arctic Sentry, w którą Wielka Brytania angażuje m.in. swoją grupę lotniskowcową. Sojusz rozwija też sieć wymiany informacji o infrastrukturze podmorskiej, która ma pozwolić szybciej wykrywać podejrzane zachowania jednostek.

Coraz większą rolę odgrywają w tym bezzałogowce. Od marca do października 2025 r. w ramach Task Force X-Baltic, wspierającej Baltic Sentry, przetestowano na Bałtyku 70 dronów powietrznych i morskich działających razem z okrętami sojuszniczymi. W lutym 2026 r. osiem państw, w tym Polska, uzgodniło szybsze wspólne pozyskiwanie nowych technologii do operacji morskich i ochrony infrastruktury na dnie Bałtyku. Okręty podwodne, takie jak Utstein, pozostają jednak niezastąpione tam, gdzie liczy się długotrwała, niewidoczna obecność w pobliżu chronionych obiektów.

Następcy Utsteina i polska Orka

Norwegia już szykuje następców okrętów typu Ula. Kraj inwestuje w nowe okręty podwodne typu 212CD, z napędem łączącym napęd niezależny od powietrza (AIP) z ogniwami paliwowymi zasilanymi wodorem, co znacząco wydłuży czas przebywania pod wodą. Lepsze maskowanie, pochłanianie dźwięku i niższa emisja hałasu mają dać norweskiej marynarce zupełnie nowe możliwości.

Dla Polski to temat bardzo bliski. Norweskie złoża na Morzu Północnym zasilają przez gazociąg Baltic Pipe polski system gazowy, więc ochrona infrastruktury, którą patrolował Utstein, ma bezpośrednie przełożenie na bezpieczeństwo energetyczne naszego kraju. Jednocześnie w czerwcu 2026 r. Polska podpisała umowę na trzy okręty podwodne A26 w ramach programu Orka. Po wejściu do służby mają one wykonywać na Bałtyku zadania podobne do tych, które Utstein realizował dla NATO: dyskretny nadzór nad akwenem i ochronę infrastruktury na dnie morza.