Z niemieckiego U-Boota na szkockie klify. Ogień z portugalskiej fregaty. Tak NATO ćwiczy wsparcie z morza

Ćwiczenie, prowadzone w Szkocji od 28 września do 9 października, zgromadziło ponad dwa tysiące żołnierzy z sześciu państw, osiem okrętów i 19 statków powietrznych. Dowództwo NATO w Norfolk, odpowiedzialne za Atlantyk i Daleką Północ, opisuje scenariusz spod Cape Wrath jako jeden zintegrowany efekt sojuszniczy, od dna morza po linię brzegową.

Trzy państwa, trzy domeny, jedna misja

Pełny profil misji wyglądał następująco. Niemiecki okręt podwodny typu 212A, U36, podszedł w zanurzeniu pod Cape Wrath z zadaniem rozpoznania wybrzeża i wskazania celów. Na jego pokładzie była grupa z 148 (Meiktila) Commando Forward Observation Battery, baterii obserwatorów artyleryjskich wojsk lądowych, która należy do 29 Pułku Komandosów Royal Artillery i jest na stałe przydzielona do Royal Marines; jej żołnierze przechodzą pełne szkolenie komandosów i są wyspecjalizowani w jednym: skrytym dotarciu na brzeg przeciwnika i naprowadzaniu ognia okrętów, artylerii i lotnictwa. Nazwa upamiętnia bitwę o Meiktilę w Birmie w 1945 roku.

Po wynurzeniu obserwatorzy odpłynęli od okrętu pontonami desantowymi, przeprowadzili taktyczne lądowanie na odludnej plaży i założyli zamaskowane stanowisko obserwacyjne na klifach. Stamtąd naprowadzili ostry ogień artylerii okrętowej: strzelała portugalska fregata NRP Dom Francisco de Almeida z armaty kalibru 76 milimetrów. Po wykonaniu zadania zespół został ewakuowany, a według Royal Navy w jednym z wariantów powrót na okręt podwodny odbywał się z rozpędu, pontonem po rufie nad śrubą, przy dużej fali.

- Operacja z okrętem podwodnym pokazała siłę łączenia sojuszników: niemiecki U-Boot odpowiadał za wskazanie celów, komandosi za skryte lądowanie, a Portugalczycy za ogień na cel - napisała w komunikacie Royal Navy.

Według 148 Baterii takiego stopnia koordynacji z użyciem prawdziwych środków bojowych jednostka nie osiągnęła od blisko trzydziestu lat. Scenariusz celowo ułożono tak, żeby każdy element pochodził z innego państwa: brytyjscy obserwatorzy na niemieckim okręcie wywołujący ogień z portugalskiej fregaty to zadanie trudniejsze niż ta sama sekwencja wykonana w całości własnymi siłami, bo wymaga wspólnych procedur, łączności i zaufania, których nie da się przećwiczyć na papierze.

Cape Wrath, jedyny taki poligon w Europie

Wybór miejsca nie jest przypadkowy. Cape Wrath to jedyny poligon w Europie, na którym okręty mogą strzelać ostrą amunicją do celów lądowych, a lotnictwo zrzucać bomby o masie tysiąca funtów. Dlatego to tu Royal Navy kończy przed wyjściem w morze szkolenie grup lotniskowcowych i tu sojusznicy przyjeżdżają ćwiczyć wsparcie ogniowe z morza, którego nigdzie indziej nie można zrobić naprawdę.

Wcześniej w tym samym ćwiczeniu 148 Bateria naprowadzała ogień okrętów stałego zespołu morskiego NATO SNMCMG1, tego samego, który regularnie operuje na Bałtyku, w tym holenderskiej fregaty Van Amstel i kanadyjskiej St. John's. Strike Warrior jest przez Brytyjczyków opisywany jako próba generalna sojuszniczych operacji reagowania kryzysowego na Dalekiej Północy i Atlantyku Północnym, a obecność JFC Norfolk w komunikacji pokazuje, że NATO traktuje go jako element własnego planowania, nie tylko brytyjskiego szkolenia.

Co z tego scenariusza buduje dziś Polska

Dla polskiego czytelnika ta sekwencja jest interesująca, bo wszystkie trzy jej elementy powstają właśnie w polskich programach. Fregaty Miecznik, z których pierwsza, Wicher, została zwodowana w sierpniu, dostaną armaty 76 milimetrów, ten sam kaliber, z którego strzelała portugalska fregata pod Cape Wrath, i nowoczesne systemy kierowania ogniem, które pozwalają prowadzić precyzyjne wsparcie z morza. Okręty podwodne A26 wybrane w programie Orka mają śluzę dla nurków i pojazdów podwodnych, zaprojektowaną właśnie pod operacje sił specjalnych; Szwedzi, którzy je budują, ćwiczą takie scenariusze na własnych wodach od dekad, a polskie załogi zaczęły w tym roku szkolenie. Formoza i Agat mają pododdziały działające z łodzi, które przy takich scenariuszach ćwiczą już dziś z sojusznikami na Bałtyku.

Brakuje na razie jednego ogniwa, i to jest wniosek z ćwiczenia, który warto zapisać: wyspecjalizowanych obserwatorów ognia morskiego na wzór 148 Baterii, czyli ludzi, którzy potrafią zejść z okrętu podwodnego, dotrzeć na brzeg i rozmawiać z działem na pokładzie fregaty. Brytyjczycy odbudowali tę zdolność po trzydziestu latach przerwy. Polska ma czas do 2029 roku, gdy Wicher wejdzie do służby, żeby ją zbudować po raz pierwszy, i ćwiczenia takie jak Strike Warrior, w których polscy specjalsi mogą wziąć udział na cudzych platformach, zanim pojawią się własne.

Scenariusz spod Cape Wrath pokazuje, po co kupuje się okręty, a nie tylko jakie. Fregata jest warta tyle, ile obserwator, który wskaże jej cel; okręt podwodny tyle, ile zespół, który potrafi z niego zejść. Polska buduje dziś oba, i to jest dobry moment, żeby od sojuszników nauczyć się trzeciego.