Rosyjska marynarka znów wychodzi ze Śródziemnomorza. Tartus pozostaje niepewny

Konwój do Tartusu

Wiosną Rosjanie wysłali w stronę Syrii konwój zaopatrzeniowy eskortowany przez fregatę projektu Gorszkow Admirał Kasatonow. W jego skład weszły trzy objęte sankcjami jednostki, regularnie wykorzystywane do transportu broni i zaopatrzenia: zbiornikowiec General Skobielew, transportowiec ro-ro Sparta oraz zaopatrzeniowiec Akademik Paszyn. Konwój przeszedł przez kanał La Manche 18 kwietnia i Cieśninę Gibraltarską 29 kwietnia, a choć jako port docelowy podawał Port Said, kierował się do Tartusu. General Skobielew fałszował przy tym sygnał AIS, udając, że wciąż znajduje się na Bałtyku. Ładunek sugerował, że odbudowywana stała obecność w Tartusie jest uzupełniana.

Tartus pod ukraińskim cieniem

Na zdjęciach z 4 czerwca Admirał Kasatonow i Akademik Paszyn stały w Tartusie za barierą przeciw dronom nawodnym, której rok wcześniej nie potrzebowano. W pobliżu analitycy dostrzegli także kutry Raptor oraz jednostkę przeciwdywersyjną projektu 21980 Graczonok.

To pokazuje, jak poważnie traktowane jest zagrożenie ze strony ukraińskiego programu uderzeń dalekiego zasięgu, ale też uwiarygadnia doniesienia o próbie odtworzenia stałej obecności. Jednocześnie oba okręty wydają się już kierować z powrotem na zachód. Jeśli ruszą przez Gibraltar do macierzystego Siewieromorska, Akademik Paszyn może po drodze zatankować fregatę Admirał Grigorowicz, która krąży po kanale La Manche, najwyraźniej na resztkach paliwa.

Od bazy do wizyt portowych

Tartus był jedyną rosyjską bazą morską poza obszarem byłego ZSRR. Na mocy porozumienia z 2017 r. Rosja dysponowała tam 49-letnią, bezpłatną dzierżawą i prawem utrzymywania do 11 okrętów, w tym z bronią jądrową. Wszystko zmienił upadek Asada w grudniu 2024 r.: rosyjska marynarka wycofała się z bazy do wczesnej wiosny 2025 r., a nowe władze w Damaszku pozostają niejednoznaczne. Choć po październikowym spotkaniu z Putinem syryjskie władze zapewniały, że respektują wcześniejsze porozumienia, status bazy wciąż nie został przesądzony.

Przez wiele miesięcy jedynym rosyjskim okrętem na Morzu Śródziemnym była korweta Stojkij, która po dziwnym rejsie dookoła Afryki i ćwiczeniach w Kapsztadzie pozostała u wybrzeży Syrii, zamiast wracać do domu. Rosyjskie wejścia do Tartusu wyglądają dziś raczej jak wizyty portowe niż korzystanie z praw bazowych. Moskwa podpiera się też Algierią, ta jednak najpewniej nie zgodzi się na stałą bazę. Dla Syrii Rosja pozostaje głównym dostawcą ropy: w 2026 r. dostawy wzrosły o 75 proc., do ok. 60 tys. baryłek dziennie.

Zmiany obserwowane z uwagą z Bałtyku

Tartus to ciepłowodny port, z którego Rosja może rzutować siłę na południową flankę NATO, do Afryki i na Bliski Wschód, m.in. do Libii. Jego utrata lub niepewny status osłabia rosyjski zasięg w basenie Morza Śródziemnego. Wątek bałtycki jest jednak namacalny: konwoje wożące broń i okręty desantowe Floty Bałtyckiej wychodzą z Bałtyku i przechodzą obok północnej flanki NATO w drodze do Syrii, a tankowce fałszujące AIS, jak General Skobielew udający obecność na Bałtyku, korzystają z tego samego repertuaru mistyfikacji co rosyjska flota cienia. Dla Polski i NATO oznacza to, że śródziemnomorski regres Rosji nie zmniejsza ryzyka na Bałtyku, lecz przesuwa rozłożenie wysiłku, a te same metody pojawiają się tuż przy naszym progu.