Czas - a nie pieniądze - największym wyzwaniem dla dostosowania portów i lotnisk Pomorza do potrzeb obronnych

Raport „Pakt dla Bezpieczeństwa Polski – Pomorze Środkowe”, przygotowany przez zespół pod kierownictwem doradcy MON Macieja Samsonowicza, został przedstawiony w Ustce przez wicepremiera i szefa resortu obrony Władysława Kosiniaka-Kamysza. Dokument obejmuje analizę stanu infrastruktury w województwach: zachodniopomorskim, pomorskim, kujawsko-pomorskim i warmińsko-mazurskim, wskazując kluczowe inwestycje drogowe, kolejowe, portowe i lotnicze.

Według autorów opracowania, niezbędne jest włączenie cywilnych portów morskich i lotnisk do systemu obronnego poprzez wyposażenie ich w systemy antydronowe, ujednolicenie procedur bezpieczeństwa oraz przygotowanie dokumentacji pozwalającej na współdziałanie z wojskiem w sytuacjach kryzysowych. Szczególne znaczenie mają tu porty w Ustce oraz lotniska w Szczecinie-Goleniowie, Bydgoszczy i Olsztynie.

Propozycje raportu obejmują także uproszczenie procedur inwestycyjnych, co miałoby przyśpieszyć realizację projektów modernizacyjnych.

– Zapewnienie mobilności wojskom własnym i sojuszniczym, a także sprawnego transportu uzbrojenia, amunicji czy paliw, to kwestia absolutnie priorytetowa. Można tylko zapytać: „dlaczego tak późno”? – podkreślił w rozmowie z PAP Andrzej Kiński, redaktor naczelny miesięcznika „Wojsko i Technika”.

Ekspert zwrócił uwagę, że największym problemem jest czas, a nie pieniądze. Przypomniał przy tym ustalenia czerwcowego szczytu NATO w Hadze, zgodnie z którymi 1,5 proc. z 5 proc. wydatków na obronność ma być przeznaczone na inwestycje w krytyczną infrastrukturę energetyczną i komunikacyjną – z udziałem środków unijnych.

– To naczynia połączone. Na niewiele zda się modernizacja lotnisk i portów, jeśli równolegle nie zostaną zmodernizowane drogi i linie kolejowe. I odwrotnie – zaznaczył Andrzej Kiński.

Raport wpisuje się w szerszą strategię „Tarcza Bałtyk”, uzupełniającą Deklarację Bałtycką i projekt Zielonego Okręgu Przemysłowego „Kaszubia”. Jak podkreślił Władysław Kosiniak-Kamysz, dokument nie tylko diagnozuje braki, ale wskazuje także konkretne kierunki działania, które mają zapewnić Polsce i sojusznikom realną zdolność reagowania w obliczu zagrożeń.

Wnioski i rekomendacje dla Pomorza zaprezentowane przez Ministerstwo Obrony Narodowej:

1. Dostosowanie krajowej infrastruktury drogowo-kolejowej na potrzeby mobilności wojskowej, w tym przyjęcia wojsk sojuszniczych.
2. Uwzględnienie wskazanych w raporcie nowych odcinków dróg w wykazie dróg o znaczeniu obronnym.
3. Wskazanie priorytetów dróg znaczenia obronnego do finansowania w ramach KFD.
4. Wprowadzenie nowej kategorii drogi o znaczeniu obronnym, tj. o niższych parametrach, niż określone w przepisach dotyczących wymagań techniczno-obronnych dla dróg znaczenia obronnego.
5. Dostosowanie kolejowych punktów ładunkowych na potrzeby transportu i ruchu wojsk własnych i sojuszniczych.
6. Rozwój zasobów w zakresie transportu kolejowego, w tym pozyskanie odpowiedniego taboru kolejowego, w szczególności platform wagonowych do transportu techniki ciężkiej.
7. Raport stanowi podstawę do aktualizacji rządowego programu budowy dróg krajowych i autostrad pod kątem priorytetyzacji potrzeb i zamierzeń inwestycyjnych wskazanych w raporcie.
8. Raport stanowi podstawę do aktualizacji rządowego programu budowy kolei pod kątem priorytetyzacji potrzeb i zamierzeń inwestycyjnych wskazanych w raporcie.
9. Raport nakłada obowiązek wprowadzenia systemów antydronowych dla osłony infrastruktury transportowej, w tym szczególnie portów lotniczych i morskich oraz kolejowych punktów ładunkowych.
10. Ujednolicenie we wszystkich Portach Morskich Instrukcji Technologicznej oraz Instrukcji Bezpiecznej Obsługi Statku, w zakresie działań eksploatacyjnych i awaryjnych podczas obsługi, a w szczególności zapisów dotyczących krótkotrwałego składowania materiałów niebezpiecznych na terenie portów.
11. Raport nakłada obowiązek na administrację morską przeprowadzenia przeglądu morskich platform transportowych pod kątem: zasobów, stanu prawnego, obywatelstwa załóg.
12. Raport stanowi podstawę do dekonfliktacji planów ewakuacji ludności w rejonie opracowanego raportu.
13. Raport stanowi podstawę do opracowania dokumentacji ćwiczebnej cywilno-wojskowej w portach morskich i lotniczych mających na celu sprawdzenie możliwości użycia wojsk własnych i sojuszniczych.
14. Uproszczenie procedur inwestycyjnych w zakresie przygotowania infrastruktury transportowej (cywilnej) dla potrzeb transportu i ruchu wojsk własnych i sojuszniczych.
15. Raport stanowi podstawę do pozyskiwania środków finansowych na potrzeby i zamierzenia inwestycyjne z budżetu państwa i innych możliwych źródeł finansowania w tym KPO poprzez FBiO.
16. Potrzeby i zamierzenia inwestycyjne zawarte w raporcie realizują istotny interes bezpieczeństwa państwa, o którym mowa w szczególności w art. 12 ustawy z dnia 11 września 2019 r. Prawo zamówień publicznych.
17. Zamierzenia inwestycyjne zawarte w raporcie mogą być realizowane i finansowane w każdej możliwej formule, w tym w formule Partnerstwa Publiczno-Prywatnego.
18. Raport stanowi podstawę do wyłączenia przepisów ustawy o udostępnieniu informacji o środowisku oraz ustawy Prawo wodne dla potrzeb i zamierzeń inwestycyjnych zawartych w raporcie.
19. Wzmocnienie ochrony i osłony infrastruktury istotnej pod względem bezpieczeństwa państwa w rejonie Pomorza Środkowego.
20. Konieczność zbudowania w portach lotniczych zdolności do szybkiej odbudowy nawierzchni lotniskowych pola naziemnego ruchu lotniczego na lotniskach cywilnych użytku publicznego (Szczecin-Goleniów, Bydgoszcz, Olsztyn-Mazury).
21. Stworzyć normy prawne dotyczące włączenia w czasie wojny i stanu wojennego portów lotniczych i morskich do systemu obronnego Rzeczypospolitej Polskiej.
22. Wnioski i rekomendacje ujęte w raporcie powinny zostać uwzględnione w procesie planowania i programowania rozwoju Sił Zbrojnych RP.