Brama na Bałtyk. Elbląg buduje multimodalny hub portowy nowej generacji

Inwestycja otrzymała zielone światło ze strony Komisji Europejskiej – w ramach programu regionalnego Fundusze Europejskie dla Warmii i Mazur 2021–2027 do Elbląga trafi blisko 40 mln euro (ok. 200 mln zł) wsparcia na komponent portowy i okołoportowy.

Najwyżej oceniona koncepcja: funkcjonalność i realność finansowa

W konkursie ogłoszonym przez elbląski samorząd wpłynęły trzy oferty. Najwyżej oceniona przez Sąd Konkursowy została koncepcja „Brama na Bałtyk”, przygotowana przez WSP Polska Sp. z o.o. oraz WXCA GROUP Sp. z o.o.

Jak podkreślał podczas briefingu prezydent Elbląga Michał Missan:

– To kamień milowy w rozwoju nie tylko portu, ale również w rozwoju miasta i regionu. Wielokrotnie powtarzam, że planowane inwestycje w nowoczesną infrastrukturę portową to największy bodziec rozwojowy miasta od 50 lat, czyli od roku 1975, kiedy powstawało województwo elbląskie. Jesteśmy pełni nadziei, że te 5 minut uda nam się wykorzystać. Dziś jesteśmy już bliżej tej jakże ważnej inwestycji. Co ważne – to 200 mln komponent niemal miliardowych środków, które w tej kadencji zostaną zainwestowane w rozwój gospodarczy i społeczny naszego miasta. Bardzo się cieszę, gratuluję autorom zwycięskiej koncepcji, dziękuję za pracę sądowi konkursowemu.

Sąd konkursowy wskazał, że zwycięska koncepcja najlepiej łączy funkcjonalność przeładunkową w relacjach wodnych, kolejowych i drogowych z optymalnym wykorzystaniem przestrzeni oraz realnością finansową przedsięwzięcia.

Jak zaznaczył przewodniczący Sądu Konkursowego Jakub Brdak:

– Bardzo dziękuję organizatorowi konkursu oraz uczestnikom za zaangażowanie. Złożone w konkursie prace są na bardzo wysokim poziomie. Mieliśmy w czym wybierać, co nie zawsze w takich konkursach jest oczywiste. Serdecznie gratuluję zwycięzcom.

30 hektarów nowej przestrzeni portowej

Koncepcja zakłada zagospodarowanie około 30 hektarów terenów przy ul. Żytniej pod budowę nowoczesnego terminala T2. Projekt obejmuje:

• budowę umocnionych nabrzeży,
• wykonanie nawierzchni przystosowanych do wysokich obciążeń tonażowych,
• nowe place składowe,
• budowę bocznicy kolejowej wzdłuż całego nabrzeża,
• magazyn wysokiego składowania z możliwością elastycznego wydzielania stref.

Nowe nabrzeże umożliwi jednoczesne cumowanie czterech jednostek o długości do 100 m, szerokości 20 m i zanurzeniu do 4,5 m. Wzdłuż linii cumowniczej zaplanowano bezpośrednią relację statek–wagon, a także drogę techniczną dla mobilnych dźwigów i transportu kołowego.

Projekt uwzględnia również obsługę ładunków ponadgabarytowych, co otwiera port na segmenty przemysłu metalurgicznego, energetycznego, offshore czy infrastrukturalnego.

Modularność i elastyczność operacyjna

Kluczowym założeniem zwycięskiej koncepcji jest modułowość. Terminal zaprojektowano tak, by w przyszłości możliwe było przekształcanie funkcji technologicznych bez kosztownych przebudów.

Jak podkreślał Krzysztof Bielazik z WSP Polska:

– Nasza koncepcja opierała się na zasadzie zrównoważonego rozwoju, ale także na takiej idei przyszłościowej, aby funkcjonalność portu była dopasowana do różnorakich funkcji składowych i operacyjnych. Projekt opiera się na modularności, łatwym przekształcaniu placów składowych. Zależało nam też na harmonii między miastem i naturą. Chcieliśmy połączyć te wszystkie elementy. Bardzo dziękujemy za bardzo dobre przygotowanie konkursu.

Marcin Kitala z WXCA GROUP dodał:

– Nie było to zadanie łatwe, ale bardzo ciekawe. Koncepcję opracował kilkunastoosobowy zespół. Bardzo cieszymy się, że wygraliśmy i że jest szansa na powstanie takiego portu w Elblągu.

Przekop Mierzei Wiślanej to warunek strategiczny

Rozwój portu w Elblągu należy analizować w bezpośrednim kontekście budowy drogi wodnej przez Mierzeję Wiślaną. Uzyskanie bezpośredniego dostępu do Bałtyku zmienia pozycję konkurencyjną portu, który dotychczas był uzależniony od przejścia przez Cieśninę Pilawską.

Jak podkreślał senator Jerzy Wcisła:

– Cieszę się, że doszliśmy do tego etapu, że Elbląg mówi o tym, że będzie rozbudowywał port i że będzie on miał swoje zapotrzebowanie. Idea budowania drugiego nabrzeża przeładunkowego wynika z tego, że Elbląg uzyskuje bezpośredni dostęp do morza. Aby móc budować to nabrzeże musieliśmy kilka lat walczyć, ale najważniejsze, że te pieniądze mamy. Za dwa lata, kiedy ukończona zostanie droga wodna będą mogły tu wpływać statki i jestem pewny, że ten port będzie miał klientów.

Nowa infrastruktura portowa i przekop Mierzei Wiślanej tworzą system naczyń połączonych – bez dostępu do pełnomorskiej drogi wodnej potencjał terminala byłby ograniczony, natomiast bez zaplecza przeładunkowego i logistycznego przekop nie przyniósłby oczekiwanych efektów gospodarczych.

Komponent drogowy i harmonogram

Projekt obejmuje również modernizację infrastruktury drogowej: przebudowę ul. Mazurskiej oraz budowę dwóch rond na łącznicy między Trasą Unii Europejskiej a ul. Radomską.

Marszałek Województwa Warmińsko-Mazurskiego Marcin Kuchciński poinformował:

– Podczas posiedzenia Zarządu Województwa przyjęliśmy kilka uchwał dot. portu w Elblągu – między innymi wyrażenia zgody na podpisanie dwóch umów wstępnych, dotyczących komponentu drogowego i komponentu portowego. Równolegle więc toczą się prace z obszaru realizacyjnego, jak i tego formalnego, związanego z dofinansowaniem.

Wniosek o dofinansowanie komponentu drogowego ma zostać złożony we wrześniu, natomiast w przyszłym roku planowane jest złożenie wniosku dotyczącego budowy terminala przy ul. Żytniej oraz rozbudowy terminala przy ul. Radomskiej. Zakończenie całej inwestycji przewidziano na 2029 rok.

Elbląg buduje swoją "Bramę na Bałtyk" w momencie, gdy europejska logistyka coraz mocniej stawia na regionalne, elastyczne i multimodalne węzły przeładunkowe. Jeśli harmonogram zostanie dotrzymany, port może stać się jednym z kluczowych punktów obsługi ładunków w południowej części Bałtyku.