Zakłócenia sygnału GNSS nad południowym Bałtykiem. Realne zagrożenie dla bezpieczeństwa operacji morskich?

Zakłócenia w cieniu ćwiczeń militarnych

Do eskalacji anomalii w transmisji danych GNSS dochodzi równolegle z trwającymi na Bałtyku manewrami wojskowymi. Na wodach międzynarodowych i w przestrzeni powietrznej regionu prowadzona jest właśnie kolejna edycja ćwiczeń BALTOPS 2025, organizowana przez NATO, z udziałem jednostek morskich i powietrznych kilkunastu państw członkowskich. W ćwiczeniach bierze udział również komponent sił specjalnych oraz bezzałogowe systemy powietrzne.

Równolegle, po stronie rosyjskiej, aktywność wykazuje Flota Bałtycka Federacji Rosyjskiej, która przeprowadza własne manewry w rejonie Kaliningradu oraz w wodach przybrzeżnych wokół Zatoki Fińskiej. Obie strony korzystają z zaawansowanych systemów radioelektronicznych, co – jak wskazują obserwatorzy – może przyczyniać się do wzmożonych zakłóceń sygnału satelitarnego, niekoniecznie jako efekt działań ofensywnych, ale jako uboczny efekt ćwiczeń wojskowych.

Rosyjskie źródła zakłóceń: scenariusz znany z Arktyki i Skandynawii

Zjawisko zakłócania sygnału GPS w rejonie Bałtyku nie jest nowe. Już wcześniej analogiczne incydenty odnotowywano w Norwegii, Finlandii, Estonii oraz na północy Szwecji, gdzie służby lotnicze i morskie zgłaszały trudności z utrzymaniem stabilności sygnału GNSS w pobliżu rosyjskich baz wojskowych. W wielu przypadkach wskazywano na działalność elektroniczną rosyjskich jednostek stacjonujących w obwodzie kaliningradzkim oraz działania prowadzone z mobilnych platform radioelektronicznych (np. systemy Krasucha, Murmańsk-BN).

Zakłócenia tego typu wpisują się w szerszy kontekst wojny informacyjnej i testów systemów walki radioelektronicznej prowadzonych w regionach o strategicznym znaczeniu.

Incydenty operacyjne i anomalie lotnicze

W ciągu ostatnich tygodni zarejestrowano dziesiątki przypadków nagłych awarii dronów, które – mimo pełnej sprawności technicznej – zaczęły zachowywać się niestandardowo: traciły sygnał GPS, odlatywały bez kontroli, zmieniały trajektorię lotu lub kończyły działanie w wyniku awaryjnego lądowania w akwenie morskim. Część z tych zdarzeń zakończyła się utratą jednostek w rejonach przybrzeżnych, a niektóre urządzenia zlokalizowano nawet w pobliżu granicy obwodu kaliningradzkiego.

Operatorzy dronów – zarówno prywatni, jak i komercyjni (w tym służby portowe i patrolowe) – informują, że problem dotyka także sprzętu klasy przemysłowej wyposażonego w zaawansowaną redundancję systemów nawigacyjnych.

Niepokojące sygnały z rynku morskiego

Zarówno intensywność, jak i lokalizacja obecnych zakłóceń budzą zaniepokojenie w środowisku morskim. Wskazuje się m.in. na:

• nasilenie zakłóceń wokół infrastruktury krytycznej, jak terminale portowe, instalacje offshore, strefy kotwiczenia;
• zaburzenia w funkcjonowaniu autonomicznych systemów morskich i bezzałogowców wykorzystywanych do inspekcji technicznych, monitoringu środowiskowego i SAR;
• brak zintegrowanego systemu ostrzegania o zakłóceniach GNSS, co znacząco ogranicza możliwości reakcji operatorów w czasie rzeczywistym.

Równocześnie służby żeglugowe i ratownicze pozostają zależne od stabilności systemów nawigacyjnych – zakłócenia mogą zatem pośrednio wpływać na bezpieczeństwo całego obszaru operacyjnego Zatoki Gdańskiej.

To zagrożenie nie tylko dla lotnictwa bezzałogowego

Zakłócenia sygnału GNSS nad południowym Bałtykiem stają się coraz bardziej namacalne – nie jako hipotetyczne zagrożenie, ale jako zjawisko o konkretnych skutkach operacyjnych. Sytuacja ta wpisuje się w złożony układ napięć geopolitycznych oraz zwiększonej aktywności wojskowej w regionie.

Odpowiedzialne podmioty branży morskiej – armatorzy, operatorzy portowi, instytucje publiczne – coraz częściej podkreślają potrzebę systemowego podejścia do monitorowania środowiska elektromagnetycznego. W przeciwnym razie Bałtyk może stać się teatrem nie tylko konwencjonalnych ćwiczeń, ale również zakulisowej rywalizacji technologicznej.