Saab zaprezentował pierwszy GlobalEye dla Szwecji. Flygvapnet zamówił trzy samoloty AEW&C

Saab pokazał pierwszy z trzech samolotów wczesnego ostrzegania i dowodzenia GlobalEye zamówionych przez szwedzką agencję uzbrojenia FMV dla sił powietrznych Szwecji. Maszyna wchodzi teraz w fazę testów i weryfikacji przed pierwszym lotem i dostawą do odbiorcy. W Szwecji GlobalEye, oznaczony jako S 106, zastąpi samoloty Saab 340 Erieye (ASC 890), które służą od końca lat 90., a dwa z nich Szwecja zdecydowała się przekazać Ukrainie.

Kamil Kusier redaktor naczelny 15.10.2026, 20:55 Czytanie: 2 min

Jasnoszary samolot wczesnego ostrzegania z napisem Swedish Air Force i numerem 061 na płycie lotniska, widok z góry — fot. Saab

W skrócie

Saab zaprezentował pierwszy z trzech samolotów wczesnego ostrzegania i dowodzenia GlobalEye zamówionych przez szwedzką agencję uzbrojenia FMV dla sił powietrznych Szwecji. Pierwsze dwa GlobalEye FMV zakontraktowała w czerwcu 2022 roku za około 7,3 mld koron, a trzeci zamówiła w 2024 roku. W Szwecji GlobalEye, oznaczony jako S 106, zastąpi samoloty Saab 340 Erieye (ASC 890), z których dwa Szwecja przekaże Ukrainie. Samolot GlobalEye ma radar Erieye ER o zasięgu przekraczającym 650 km.

Dwa samoloty z 2022 roku, trzeci z 2024, dostawy od 2027

Pierwsze dwa GlobalEye FMV zakontraktowała w czerwcu 2022 roku za około 7,3 mld koron, z dostawami planowanymi na 2027 rok i opcją na dwie kolejne maszyny. Z tej opcji Szwecja skorzystała w 2024 roku, zamawiając trzeci samolot. Po decyzji o przekazaniu Ukrainie dwóch ASC 890 FMV podpisała z Saabem umowę o przyspieszeniu dostaw, tak aby przerwa w zdolności AEW&C była jak najkrótsza. Pierwszy płatowiec Global 6000 trafił do Saaba od kanadyjskiego Bombardiera w lipcu 2023 roku, a od stycznia 2024 roku w Linköping montowano w nim systemy misji.

- Prezentacja pierwszego szwedzkiego GlobalEye to ważny kamień milowy zarówno dla Saaba, jak i dla szwedzkich sił zbrojnych. W miarę jak program zmierza do dostawy, GlobalEye zapewni Szwecji potężną zdolność nadzoru powietrznego i świadomości sytuacyjnej - powiedział Micael Johansson, prezes i dyrektor generalny Saaba.

Szwedzki GlobalEye to wersja dostosowana do wymagań krajowych i do współdziałania z sojusznikami. Jego zadaniem jest dostarczanie obrazu sytuacji w powietrzu, na morzu i na lądzie w czasie rzeczywistym, tak aby decyzje w sztabach i na okrętach zapadały szybciej niż u przeciwnika.

Erieye ER, czyli radar o zasięgu ponad 650 km nad Bałtykiem

GlobalEye to przebudowany odrzutowiec Bombardier Global 6000 z radarem Erieye ER (Extended Range) w charakterystycznej belce nad kadłubem. To antena AESA wykonana w technologii azotku galu, o zasięgu przekraczającym 650 km, uzupełniona radarem do obserwacji powierzchni morza, głowicą elektrooptyczną i sensorami pasywnymi. Jeden samolot obserwuje jednocześnie przestrzeń powietrzną, morze i ląd i przekazuje obraz w czasie rzeczywistym jednostkom lotnictwa, wojsk lądowych i marynarki.

Dla Szwecji, od marca 2024 roku członka NATO, oznacza to możliwość obserwacji Bałtyku na dużą głębokość, od obwodu kaliningradzkiego po Zatokę Fińską, z jednej orbity nad własnym terytorium. Dla Polski jest to istotne, bo szwedzkie samoloty AEW&C uzupełniają obraz sytuacji nad południowym Bałtykiem, a polskie lotnictwo zamówiło w 2023 roku od Saaba dwa samoloty Saab 340 AEW z radarem Erieye, pierwsze maszyny tej klasy w swojej historii.

Pięć maszyn dla Emiratów i kolejne zamówienia z 2026 roku

Pierwszym użytkownikiem GlobalEye są Zjednoczone Emiraty Arabskie, które zamówiły system w 2015 roku i odebrały pięć samolotów; prototyp po raz pierwszy wzbił się w powietrze 14 marca 2018 roku w Linköping. W lipcu 2026 roku Saab otrzymał zamówienie na dwie kolejne maszyny od nieujawnionego kraju z Bliskiego Wschodu za 10,1 mld koron, a we wrześniu Holandia podpisała ze Szwecją list intencyjny w sprawie zakupu GlobalEye. Równolegle Saab rozwija LoyalEye, radar wczesnego ostrzegania dla platform bezzałogowych, który w maju 2026 roku po raz pierwszy poleciał na dronie MQ-9B.

Źródło: Gazeta Morska · Opracowanie: Kamil Kusier