Powrót na Sokoła. Były dowódca norweskiego KNM Stord odwiedził okręt po blisko trzech dekadach

Powrót do czasów służby

- Kilka dni temu mieliśmy przyjemność gościć wyjątkowego zwiedzającego z Norwegii – Hansa Christoffera Lauritzena, obecnego dyrektora firmy PRIMAR, współpracującej z Marynarką Wojenną RP – podkreśla Muzeum Marynarki Wojennej.

Historia jego związków z okrętem sięga 1993 roku, kiedy objął stanowisko zastępcy dowódcy KNM Stord. W latach 1995–1996 był już jego dowódcą. Dla marynarza odwiedzającego po latach swój dawny okręt spotkanie to stało się wyjątkowym doświadczeniem. Jak przekazuje muzeum: - Dla naszego gościa odwiedzenie, po tylu latach, okrętu, na którym służył, było jak powrót do domu.

Wizycie towarzyszyły rozmowy o historii jednostki, codzienności służby w latach 90. i procesie przekazania okrętu Polsce.

- Usłyszeliśmy wiele ciepłych słów pod adresem Muzeum Marynarki Wojennej – za wszystkie serdecznie dziękujemy – dodają przedstawiciele placówki.

ORP Sokół – od KNM Stord do polskiej bandery

Historia okrętu, który dziś stanowi eksponat muzealny, jest niezwykle bogata. ORP Sokół (294) to dawny norweski okręt podwodny KNM Stord (S-308), zbudowany w stoczni Nordseewerke w Emden. Zwodowany 2 września 1966 r., był czternastą jednostką typu 207 – zmodernizowaną norweską wersją niemieckiego typu 205.

W odróżnieniu od jednostek oryginalnego projektu, Stord został skonstruowany ze stali magnetycznej, co pozwoliło zwiększyć dopuszczalną głębokość zanurzenia i przystosować okręt do operowania na akwenach północnych. Wprowadzono w nim również kilka pomniejszych modyfikacji poprawiających funkcjonalność i bezpieczeństwo. Do służby w Królewskiej Marynarce Wojennej Norwegii wszedł w 1967 roku i pozostał w niej aż do 2001 roku.

Po wycofaniu jednostki z eksploatacji norweska marynarka przekazała okręt Polsce nieodpłatnie. 4 czerwca 2002 r. okręt oficjalnie wszedł do służby jako ORP Sokół w Dywizjonie Okrętów Podwodnych 3. Flotylli Okrętów. W ciągu 16 lat pod biało-czerwoną banderą okręt przebył prawie 26 000 mil morskich i wykonał 174 zanurzenia. W 2003 roku zdobył tytuł Przodującego okrętu 3. Flotylli Okrętów w grupie okrętów bojowych oraz wyróżnienie Najlepszy Okręt Marynarki Wojennej RP.

Ostatnim dowódcą Sokoła był kmdr ppor. Łukasz Szmigiel. Jednostka zakończyła służbę 8 czerwca 2018 r.

Nowe życie okrętu

Od 25 marca 2025 roku ORP Sokół pełni nową rolę – stał się pełnoprawnym eksponatem Muzeum Marynarki Wojennej w Gdyni. Udostępnienie okrętu zwiedzającym było jednym z najważniejszych przedsięwzięć muzeum ostatnich lat. Jednostka, zachowana w bardzo dobrym stanie, stanowi unikatowy przykład konstrukcji typu 207 i jest jednym z nielicznych zachowanych okrętów podwodnych tego typu na świecie.

Wizyta byłego dowódcy KNM Stord potwierdza, że okręt – niezależnie od bandery – nadal budzi emocje u tych, którzy mieli zaszczyt na nim służyć.