Poseidón ochrzczony w Puerto Real. Polski Ratownik ma trafić do służby w 2029 roku

Co ma robić Poseidón

Buque de Acción Marítima de Intervención Subacuática, w skrócie BAM-IS, jest następcą okrętu ratowniczego Neptuno i ma zostać podstawową platformą Armady do działań podwodnych. Program uruchomiono w odpowiedzi na wymagania operacyjne związane z okrętami podwodnymi typu S-80, czyli hiszpańską konstrukcją, która weszła do służby w ostatnich latach. Zakres zadań jest szerszy niż samo ratownictwo i obejmuje prace naprawcze pod wodą, podnoszenie obiektów z dna, poszukiwanie i identyfikację, leczenie hiperbaryczne wypadków nurkowych, ochronę zatopionego dziedzictwa archeologicznego oraz szkolenie i certyfikację zespołów nurkowych, w tym wsparcie Wojskowej Szkoły Nurkowania.

Navantia podaje, że jednostka będzie zdolna do przenoszenia pojazdu ratowniczego dla załóg okrętów podwodnych oraz do prowadzenia inspekcji i interwencji pojazdami zdalnie sterowanymi na głębokości do 3000 metrów. Przewidziano także nurkowanie z użyciem mieszanin gazowych na dużych głębokościach. Budowę rozpoczęto w 2021 roku.

Matką chrzestną okrętu została María Dolores Higueras Rodríguez, pierwsza hiszpańska archeolog podwodna. To wybór spójny z jednym z zadań jednostki, rzadko wpisywanym wprost do wymagań okrętu wojennego.

Certyfikat MOSHIP i dwa systemy sojusznicze

Najważniejszym elementem programu z punktu widzenia sojuszniczego jest certyfikacja MOSHIP. Poseidón jest pierwszym okrętem hiszpańskiej Armady dopuszczonym do pełnienia roli okrętu bazy jednocześnie dla NATO Submarine Rescue System, czyli NSRS, oraz dla amerykańskiego systemu Submarine Rescue Diving and Recompression System. W praktyce oznacza to, że sprzęt ratowniczy należący do sojuszników można na tej jednostce rozstawić i wykorzystać bez improwizacji, według opisanej i przećwiczonej procedury.

Szef sztabu hiszpańskiej Armady, admirał Antonio Piñeiro, ocenił program jako wyraz zdecydowanego stawiania na krajowy rozwój technologiczny i podkreślił wartość współpracy między marynarką a przemysłem, wskazując, że taka współpraca sama w sobie stanowi zdolność strategiczną.

Ceremonia w Puerto Real zgromadziła praktycznie cały pion decyzyjny hiszpańskiej zbrojeniówki. Poza admirałem Antonio Piñeiro obecni byli dyrektor generalny uzbrojenia i sprzętu, admirał Aniceto Rosique, prezes państwowego holdingu SEPI Belén Gualda, burmistrzyni Puerto Real Aurora Salvador oraz prezes Navantii Ricardo Domínguez i dyrektor pionu korwet i okrętów BAM Alberto Cervantes.

Prezes Navantii odniósł się w swoim wystąpieniu do planu rozwoju hiszpańskiej floty.

– Poseidón ma zdolności, które czynią go naprawdę wyjątkowym. Jest wynikiem bliskiej współpracy Navantii, Ministerstwa Obrony i Armady, która ma zapewnić Hiszpanii zaawansowane i elastyczne zdolności obronne w coraz bardziej wymagającym środowisku strategicznym – powiedział Ricardo Domínguez.

Kontrakt za 1,257 mld zł i termin 2029

Polska prowadzi dokładnie ten sam rachunek, tylko z innym kalendarzem. Umowę wykonawczą na okręt ratowniczy programu Ratownik podpisano 27 grudnia 2024 roku, a jej wartość wynosi 1,257 mld zł brutto. Realizuje ją konsorcjum Polskiej Grupy Zbrojeniowej, PGZ Stoczni Wojennej i Ośrodka Badawczo-Rozwojowego Centrum Techniki Morskiej, a projekt opracowało gdyńskie biuro MMC Ship Design & Marine Consulting.

Harmonogram jest już częściowo zrealizowany. Cięcie blach odbyło się 26 listopada 2025 roku, stępkę pod jednostkę o numerze budowy B-108 położono 4 lutego 2026 roku, wodowanie zaplanowano na 2027 rok, a przekazanie Marynarce Wojennej na czwarty kwartał 2029 roku. Okręt ma wejść w skład Dywizjonu Okrętów Wsparcia 3. Flotylli Okrętów i stacjonować w Porcie Wojennym Gdynia.

Parametry stawiają Ratownika w tej samej klasie wielkości co hiszpańską jednostkę. Długość to około 96 metrów, szerokość 19 metrów, wyporność całkowita około 6500 ton, zasięg 6000 mil morskich, a załoga liczy 100 osób z dodatkowymi miejscami dla 9 specjalistów. Zastąpi dwa okręty typu Piast, ORP Lech i ORP Piast, wprowadzone do służby w latach 1973 i 1974.

Trzysta metrów wobec trzech tysięcy

Porównanie obu okrętów po samej liczbie metrów byłoby mylące. Ratownik ma być certyfikowany do 300 metrów i w tym zakresie oferuje rozwiązanie hybrydowe łączące głębokowodne prace nurkowe, nurkowanie saturowane i wsparcie ratownictwa załóg okrętów podwodnych we współpracy z NSRS. Dziewięciu nurków będzie mogło pracować na trzy zmiany przez 14 dni na głębokości do 300 metrów, a dzwon nurkowy ma być opuszczany przez studnię w kadłubie, czyli moonpool, a nie wydawany za burtę.

Ta różnica wynika z akwenu, a nie z ambicji. Bałtyk ma średnią głębokość około 55 metrów, a w polskiej strefie największe głębokości nie przekraczają mniej więcej 120 metrów. Hiszpańska Armada operuje na Atlantyku i Morzu Śródziemnym, gdzie zdolność do inspekcji dna pojazdem zdalnie sterowanym na trzech tysiącach metrów ma bezpośrednie zastosowanie, choćby przy poszukiwaniu zatopionych obiektów i przy kablach podmorskich układanych na dużych głębokościach.

Wspólny mianownik leży gdzie indziej. Oba okręty powstają po to, żeby państwo nie musiało prosić sojuszników o podstawienie platformy, gdy trzeba ratować własną załogę.

Polski wariant współpracy z NSRS

NSRS jest systemem transportowalnym, utrzymywanym przez firmę JFD, wchodzącą w skład grupy James Fisher and Sons, w imieniu marynarek Wielkiej Brytanii, Francji i Norwegii. Cały system mieści się na 23 zestawach drogowych, waży około 300 ton i jest projektowany tak, by akcja ratownicza mogła się rozpocząć w ciągu 72 godzin od wezwania. Ewakuacja załogi z uszkodzonego okrętu podwodnego jest możliwa z głębokości sięgających kilkuset metrów, znacznie przekraczających warunki bałtyckie.

Polskie rozwiązanie zakłada, że Ratownik wykorzysta w operacji ratowniczej własny kompleks hiperbaryczny z komorami dekompresyjnymi, co pozwala ograniczyć mobilizację NSRS przede wszystkim do pojazdu ratowniczego i niezbędnych modułów. Skraca to czas do pierwszej ewakuacji, bo nie trzeba przewozić i rozstawiać całego zestawu dekompresyjnego. Dostawcą systemu ratownictwa okrętów podwodnych i nurkowania saturowanego dla polskiego okrętu jest właśnie JFD, a polska marynarka ma w kolejnych latach dołączyć do grona marynarek korzystających z NSRS.

Kalendarz, który musi się domknąć

Sens obu programów rozstrzyga się na stykach terminów. Pakiet umów w programie Orka podpisano 29 czerwca 2026 roku w Gdyni, w obecności premierów Polski i Szwecji, i objął dostawę trzech okrętów podwodnych typu A26 oraz pozyskanie zdolności pomostowej. Wcześniej, 26 listopada 2025 roku, Ministerstwo Obrony Narodowej wskazało ofertę szwedzką jako najwyżej ocenioną.

Ratownik ma trafić do Marynarki Wojennej pod koniec 2029 roku, a więc zanim do Gdyni dotrą pierwsze okręty podwodne nowego typu. Jeżeli oba harmonogramy zostaną dotrzymane, Polska uniknie sytuacji, w której nowe okręty podwodne wchodzą do służby bez własnego zabezpieczenia ratowniczego, a zabezpieczenie opiera się na jednostkach z lat siedemdziesiątych. Hiszpanie, których S-80 pływają już od jakiegoś czasu, domykają tę lukę dopiero teraz, po pięciu latach budowy Poseidóna.