Port pracuje całą dobę, inspekcja do 15. Branża rybna: siedem nowych etatów to dobry początek

Port w trybie ciągłym, granica w trybie biurowym

Kontenerowiec zawija do polskiego portu o dowolnej porze, 365 dni w roku, a pracownicy terminala rozładowują go także w nocy, w weekendy i w święta. Kontener z mrożonym surowcem dla zakładu przetwórczego może jednak ruszyć dalej dopiero po kontrolach granicznych, które odbywają się w godzinach pracy urzędu. Dopuszczenie towaru do obrotu wymaga zgody czterech służb kontrolnych.

- Port pracuje w trybie ciągłym, a granica w trybie biurowym. Kontener rozładowany w piątek po południu czeka na kontrolę co najmniej do poniedziałku, a cała procedura potrafi trwać nawet trzy tygodnie. Każdy z tych dni importer opłaca z własnej kieszeni. To nie jest kwestia złej woli. Graniczni lekarze weterynarii to ciężko pracujący specjaliści, ale jest ich po prostu za mało, żeby obsadzić dłuższe zmiany - tłumaczy Maciej Kisiel, członek zarządu Polskiego Stowarzyszenia Przetwórców Ryb.

Prawie dziesięć razy więcej przesyłek niż w 2008 roku

Stowarzyszenie opisało ten problem już w październiku 2014 roku w piśmie do ówczesnego Szefa Służby Celnej: terminale kontenerowe pracowały wtedy całą dobę, a służby kontrolne w dni robocze od 7 do 15. W listopadzie 2025 roku branża ponownie zwróciła uwagę, że problem narasta.

Przez ten czas zmieniła się przede wszystkim skala. W Gdańsku liczba przesyłek obsługiwanych przez granicznych lekarzy weterynarii wzrosła z 600 w 2008 roku do ponad 5700 rocznie. To efekt dynamicznego rozwoju polskich portów kontenerowych, za którym obsada inspekcji nie nadążała, a godziny pracy pozostały w praktyce takie same. Postulat dłuższej pracy dotyczy dziś przede wszystkim inspekcji weterynaryjnej.

- Chcemy pokazać, jak długo w Polsce trwa droga od zgłoszenia problemu przez przedsiębiorców do decyzji. Ten czas ma swoją cenę, a płacą ją importerzy, przetwórcy, w efekcie również budżet państwa i klient, który kupuje towar - mówi Maciej Kisiel.

Siedem etatów z osiemnastu

5 sierpnia 2026 roku Rada Ministrów przyjęła uchwałę, która finansuje siedem nowych etatów w granicznych inspektoratach weterynarii: trzy w Gdańsku, trzy w Gdyni i jeden w Szczecinie. Branża wnioskowała o osiemnaście, a taką liczbę zadeklarował też w maju 2026 roku przedstawiciel Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi podczas posiedzenia sejmowej Komisji Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej.

- Przyjmujemy tę decyzję jako pierwszy, ale nie ostatni ruch w sprawie, która przez ponad dekadę pozostawała na etapie korespondencji. Do uruchomienia pracy w trybie dwunastogodzinnym potrzeba co najmniej sześciu dodatkowych osób na jedno przejście graniczne. Trzy osoby w Gdańsku i Gdyni oraz jedna w Szczecinie nie obsadzą dwunastogodzinnej zmiany przez cały tydzień. Dlatego zależy nam, żeby przyznane etaty zostały obsadzone bez opóźnień, a kolejne decyzje zapadały szybciej niż ta pierwsza - podkreśla Maciej Kisiel.

Hamburg odprawia automatycznie, polskie porty mogą to dogonić

Procedury kontrolne w polskich portach trwają od kilku dni do trzech tygodni, w portach Europy Zachodniej od dwóch do pięciu dni. Godziny pracy służb są jednym ze składników tej różnicy. W Hamburgu, gdy terminal zgłosi rozładunek, platforma importowa automatycznie potwierdza zgłoszenie celne złożone przed przybyciem towaru, bez udziału człowieka. W Polsce potwierdzenie wymaga pracy urzędnika, więc kontener rozładowany w sobotę czeka do poniedziałku.

Każdy dzień postoju kontenera chłodniczego to koszt, który przy niskich marżach w przetwórstwie trafia ostatecznie do ceny produktu. Nieprzewidywalny termin zwolnienia kontenera wpływa też na wybór portu. Około jednej czwartej przesyłek branży trafia dziś do Polski przez porty zachodnie, a Stowarzyszenie szacuje, że budżet państwa traci z tego tytułu ponad 100 mln zł rocznie. Odwrócenie tego trendu oznaczałoby więcej ładunków i wpływów w Gdańsku, Gdyni i Szczecinie.

- Gdy rozszerzymy problem struktury odpraw granicznych w polskich portach na inne grupy ładunkowe, okaże się, że straty budżetu państwa są znacząco większe. Nie postulujemy mniejszej liczby kontroli ani łagodniejszych standardów bezpieczeństwa żywności. Postulujemy, żeby granica pracowała w rytmie portu. Bez wzmocnienia kadrowego żadne usprawnienie proceduralne nie zadziała w pełni, a każdy kolejny sezon bez zmian to kontenery, które importerzy kierują do Hamburga czy Rotterdamu - podsumowuje Maciej Kisiel.