Pomost na 1112 metrów w morze pod Lubiatowem ma decyzję środowiskową. Zbiorniki reaktorów przypłyną drogą morską

Urząd Morski w Gdyni, który za budowę MOLF odpowiada, zapowiada, że w najbliższych dniach złoży wnioski o decyzję lokalizacyjną i pozwolenie wodnoprawne, a równolegle prowadzi przetarg na wykonawcę robót budowlanych. Decyzja została wydana na wspólny wniosek urzędu i spółki Polskie Elektrownie Jądrowe, bo obejmuje zarówno konstrukcję w morzu, za którą odpowiada urząd, jak i drogę, którą buduje PEJ.

Co dokładnie ma powstać

MOLF, Marine Off-Loading Facility, to stały pomost wychodzący w morze z plaży pod Lubiatowem, w gminie Choczewo, obok placu budowy elektrowni w lokalizacji Lubiatowo-Kopalino. Obiekt ma mieć łączną długość około 1112 metrów, z czego około 970 metrów w części morskiej. Składa się z pomostu prowadzącego od brzegu i szerszego pomostu przeładunkowego, z którego ładunki będą zdejmowane dźwigami, w systemie lo-lo, albo zjeżdżały ze statku na pojazdach platformowych, w systemie ro-ro. Do tego stanowiska cumownicze, akwen manewrowy, obrotnica i tor podejściowy.

Konstrukcja jest żelbetowa, posadowiona na stalowych palach, i ażurowa, co ma znaczenie, bo pozwala osadom dennym przemieszczać się między podporami i ogranicza wpływ obiektu na naturalne procesy w strefie brzegowej. To ten sam problem, z którym mierzy się każdy falochron na polskim wybrzeżu: stała przegroda w poprzek plaży zatrzymuje piasek po jednej stronie i zabiera go po drugiej. Pomost na palach ma tego nie robić.

Obiekt ma przyjmować elementy, których nie da się przewieźć lądem: zbiorniki ciśnieniowe reaktorów, wytwornice pary, moduły o masie liczonej w setkach ton i wymiarach, które nie mieszczą się pod żadnym wiaduktem między portem a Lubiatowem. Przy budowie elektrowni jądrowej nad morzem własny pomost rozładunkowy jest standardem, od Hinkley Point C w Anglii po Olkiluoto w Finlandii.

- Wykorzystanie transportu morskiego do dostaw największych i najcięższych elementów elektrowni pozwoli wykorzystać potencjał polskich portów i infrastruktury morskiej. To kolejny przykład tego, jak inwestycja w gospodarkę morską może wspierać realizację strategicznych przedsięwzięć państwa - powiedział Arkadiusz Marchewka, sekretarz stanu w Ministerstwie Infrastruktury.

Brzeg, który jest badany od 1970 roku

Decyzję poprzedził raport o oddziaływaniu na środowisko i inwentaryzacje przyrodnicze, obejmujące roślinność, siedliska i ptaki, w tym ich migracje w pasie wybrzeża. Wykorzystano też wyniki wcześniejszych badań środowiska morskiego prowadzonych na potrzeby elektrowni. Równolegle powstały analizy warunków hydrodynamicznych i przemieszczania osadów dennych, analiza nawigacyjna oraz badania geologiczne, a postępowanie obejmowało opinie, uzgodnienia i udział społeczeństwa.

Lubiatowo ma w tej sprawie atut, którego nie ma żaden inny odcinek polskiego wybrzeża. Od 1970 roku działa tu Morskie Laboratorium Brzegowe im. prof. Stanisława Hueckla, terenowa placówka Instytutu Budownictwa Wodnego PAN, która bada falowanie, prądy, transport osadów i zmiany dna, plaży i wydm; systematyczne pomiary linii brzegowej i podstawy wydmy prowadzone są od 1983 roku. Ponad pół wieku danych pozwala rozróżnić zmiany sezonowe i skutki sztormów od tendencji długookresowych oraz sprawdzić modele obliczeniowe na rzeczywistych obserwacjach. Na potrzeby MOLF instytut opracował w 2025 roku analizę hydrodynamiki i transportu osadów, która weszła do raportu środowiskowego. Innymi słowy, pomost powstanie na plaży, o której wiadomo więcej niż o jakiejkolwiek innej w Polsce.

Decyzja określa warunki, na jakich budowle mogą być realizowane i użytkowane: ochronę siedlisk i gatunków, organizację robót, ograniczanie hałasu, ochronę wód oraz monitoring wpływu inwestycji na środowisko i brzeg morski.

- Wykorzystujemy nasze doświadczenie w realizacji inwestycji hydrotechnicznych, aby przygotować i przeprowadzić budowę MOLF z należytą starannością, z uwzględnieniem bezpieczeństwa i wymogów ochrony środowiska. Terminowe przygotowanie infrastruktury hydrotechnicznej, drogowej i kolejowej ma kluczowe znaczenie dla zapewnienia dostaw i rozpoczęcia kolejnych etapów budowy elektrowni - powiedziała Anna Stelmaszyk-Świerczyńska, dyrektor Urzędu Morskiego w Gdyni.

Dlaczego pomost jest na ścieżce krytycznej

Elektrownia w Lubiatowie-Kopalinie ma składać się z trzech reaktorów AP1000 Westinghouse, budowanych w konsorcjum z Bechtelem, i ma zasilić ponad 12 milionów gospodarstw domowych. Pierwsze elementy, które trafią na plac budowy, to konstrukcje stalowe i beton, ale moment, w którym przyjeżdżają zbiorniki reaktorów i wytwornice pary, wyznacza harmonogram całej budowy. Jeśli pomost nie będzie gotowy, gdy pierwsze z tych elementów opuszczą fabryki, elektrownia stanie w oczekiwaniu na drogę dostawy.

Dlatego urząd morski nie czeka: odbiory dokumentacji projektowej są finalizowane, przetarg na wykonawcę trwa, a wnioski o decyzję lokalizacyjną i pozwolenie wodnoprawne idą w ciągu dni, nie miesięcy. Pozwolenie na budowę jest następnym krokiem.

- Każda decyzja administracyjna przybliża nas do rozpoczęcia budowy pierwszej polskiej elektrowni jądrowej. Infrastruktura hydrotechniczna będzie odgrywać istotną rolę w sprawnej realizacji inwestycji. Odciąży sieć połączeń drogowych i kolejowych poprzez umożliwienie dostaw drogą morską wielkogabarytowych elementów, takich jak zbiorniki reaktorów czy wytwornice pary - powiedział Michał Olszewski, wiceprezes zarządu Polskich Elektrowni Jądrowych.

Co to oznacza dla portów i dla wybrzeża

Wiceminister Arkadiusz Marchewka mówi o potencjale polskich portów i to nie jest zdanie bez pokrycia. Elementy elektrowni przypłyną z zagranicy, ale w którymś z polskich portów muszą zostać przeładowane, skonsolidowane i załadowane na jednostki zdolne podejść do pomostu pod Lubiatowem, a to oznacza zlecenia dla portów, holowników, firm przeładunkowych i stoczni, które budują barki i pontony. Pomost ro-ro przyjmujący ładunki na pojazdach platformowych to także rynek dla wykonawców, którzy przy Baltic Hubie i w Świnoujściu nauczyli się budować konstrukcje w morzu.

Dla wybrzeża między Białogórą a Lubiatowem, jednego z najmniej zabudowanych odcinków polskiego brzegu, pomost o długości ponad kilometra jest pierwszą trwałą konstrukcją w morzu. Decyzja środowiskowa mówi, na jakich warunkach ma powstać i co ma być monitorowane. Czy te warunki wystarczą, pokaże dopiero budowa, ale po raz pierwszy w historii polskiego atomu da się to sprawdzić na danych z laboratorium, które stoi na tej plaży od 56 lat.