Hipoteki na tankowcach. Nowa broń w handlu ropą mimo sankcji z flotą cieni w tle

Hipoteki na tankowce zamiast kredytów

Według ustaleń dziennikarzy, w latach 2019–2023 powiązana z Iranem siatka wykorzystała instrumenty prawne typowe dla żeglugi – hipoteki morskie – do ukrywania transakcji naftowych. Standardowo stosowane jako zabezpieczenie kredytów armatorskich, w tym przypadku stały się narzędziem legalizowania transportu ropy objętej sankcjami.

W procederze kluczową rolę odegrał broker Ocean Glory Giant zarejestrowany w Panamie. Na jego zlecenie powstawały hipoteki na kolejne tankowce – początkowo dziewięć jednostek, wkrótce ponad trzydzieści. Łączna wartość floty szacowana była na około miliard dolarów.

Chińskie spółki-słupy i fikcyjne struktury właścicielskie

Każdy ze statków był formalnie przypisany do odrębnej spółki z chińskim zarządem. Część firm nie miała żadnego związku z żeglugą, inne powiązane były z osobami, które już wcześniej znalazły się na amerykańskich listach sankcyjnych.

Szwajcarski prawnik z Zug, cytowany przez „FT”, przyznał, że w jednym przypadku podpisał hipotekę na kwotę 24 mln dolarów dla firmy z Hongkongu, której dyrektor później został ukarany za handel irańską ropą. – Otrzymywałem projekty umów, sprawdzałem listy sankcyjne i podpisywałem dokumenty. Procedury wyglądały rutynowo – tłumaczył.

Rosyjska ropa po 2022 r.

Analizy ruchów jednostek przeprowadzone przez C4ADS i „Financial Times” ujawniły, że tankowce z floty obciążonej hipoteką regularnie transportowały ropę z irańskiej wyspy Chark do Chin. Po rosyjskiej inwazji na Ukrainę w 2022 r. ten sam szlak wykorzystano także do przewozu ropy z Uralu.

W ciągu pięciu lat sieć obsłużyła około 130 mln baryłek ropy o wartości blisko 10 mld dolarów, z czego 93 proc. dostaw trafiło do Chin.

Pekin: „normalna współpraca”

Chiny – największy importer ropy na świecie – nie zaprzeczają, że sprowadzają surowiec z krajów objętych sankcjami. Według danych „FT”, tylko w 2024 r. import wynosił średnio 1,5 mln baryłek dziennie z Iranu oraz 2 mln baryłek dziennie z Rosji, co stanowiło około jedną trzecią całkowitego chińskiego importu.

Rzecznik chińskiego MSZ w odpowiedzi na pytania dziennika stwierdził, że „normalna współpraca między państwami a Iranem w ramach prawa międzynarodowego jest uzasadniona, zgodna z prawem i powinna być szanowana”.

Flota cieni jako model dla innych

Eksperci zwracają uwagę, że przypadek Ocean Glory Giant to przykład na rozprzestrzenianie się taktyk obchodzenia sankcji. – Ta sieć szczegółowo pokazuje, jak narzędzia stworzone do obsługi irańskich dostaw zostały wykorzystane również przez Rosję – podkreśla Andrew Boling, śledczy z C4ADS.

Z kolei Claire Jungman, dyrektorka ds. ryzyka morskiego w firmie analitycznej Vortexa, wskazuje: – Flota cieni Ocean Glory Giant stała się wzorem dla wspierania przepływu ropy naftowej z nielegalnych źródeł na wschód.

Pod koniec 2024 r. broker Ocean Glory Giant sam został objęty amerykańskimi sankcjami.