Bursztyn Unity podniesie polską banderę. Otwarte pytanie, na jakich umowach popłynie załoga

Chrzest w Święto Niepodległości

Bursztyn Unity powstał w Gdańskiej Stoczni Remontowej im. J. Piłsudskiego, która 23 października przekazała go spółce Polskie Promy. Prom ma 195,6 m długości i 32,2 m szerokości, 4100 m linii ładunkowej, zabierze 400 pasażerów i ok. 270 ciężarówek, a załoga liczy 50 osób. Napędzają go cztery silniki zasilane LNG, współpracujące z systemem bateryjnym. To druga z trzech jednostek budowanych w ramach programu odnowy polskiej floty promowej, a trzecia, Amber Unity, ma zostać przekazana w 2029 r. Rząd przeznaczył na budowę całej serii ponad 1,3 mld zł.

Przed chrztem prom przypłynie do Szczecina, gdzie 9 listopada, między godz. 13 a 15, zacumuje przy Wałach Chrobrego. Uroczysty chrzest i podniesienie bandery zaplanowano na 11 listopada o godz. 11, a w dniach 12-14 listopada statek będą mogli zwiedzać mieszkańcy i turyści. Potem Bursztyn Unity wejdzie na linię Świnoujście-Ystad w barwach POLSCA Baltic Ferries, wspólnej marki Unity Line, Polferries i Euroafriki.

- Prom został zaprojektowany przez polskich konstruktorów, wybudowany w polskiej stoczni, będzie służył polskiemu armatorowi i co ważne będzie pływał pod polską banderą - ogłosił podczas Forum Polska Morska w Szczecinie wiceminister infrastruktury Arkadiusz Marchewka.

Jantar pod Cyprem, Bursztyn pod biało-czerwoną

Znaczenie tej decyzji najlepiej widać na tle pierwszego promu z serii. Jantar Unity, ochrzczony przy Wałach Chrobrego 17 stycznia 2026 r., pływa pod banderą Cypru z portem macierzystym w Limassol. Wywołało to w styczniu sporo krytyki, a w Sejmie pojawiła się interpelacja, w której zwracano uwagę, że pierwszy od kilkudziesięciu lat nowy prom dla polskiego armatora nosi cypryjską banderę.

Rejestrowanie statków pod tzw. wygodnymi banderami, takimi jak Cypr, Malta czy Bahamy, to w żegludze standard. Armatorzy zyskują na podatkach, kosztach pracowniczych i prostszych procedurach. Rząd chce to zmienić pakietem ułatwień dla polskiej bandery, który obejmuje podatek tonażowy w miejsce CIT, zwolnienie marynarzy z PIT i cyfryzację procedur rejestracji. Według zapowiedzi wiceministra Arkadiusza Marchewki Bursztyn Unity ma być jedną z pierwszych jednostek, które z tych zmian skorzystają, a organizatorzy szczecińskich uroczystości mówią wprost, że biało-czerwona wraca na maszt po 30 latach.

Bandera to nie wszystko. Co z marynarzami?

Zmiana bandery to ważny symbol, ale dla ludzi na pokładzie liczy się przede wszystkim to, kto ich zatrudnia i na jakich zasadach. Tymczasem w publicznych zapowiedziach nie padła żadna deklaracja w tej sprawie. Rekrutując załogę Bursztyna Unity, armator oferował zakwaterowanie i wyżywienie na pokładzie, szkolenia, system dwa tygodnie pracy i dwa wolnego oraz wynagrodzenie wypłacane w dolarach amerykańskich, czyli model typowy dla kontraktów z zagranicznymi spółkami.

To, jak bardzo ten temat jest drażliwy, pokazuje sytuacja na promach Polskiej Żeglugi Bałtyckiej. Jak opisuje portal zero.pl, marynarze PŻB pracują dla państwowej polskiej firmy, ale ich promy pływają pod banderą Bahamów, a oni sami mają kontrakty z cypryjską spółką należącą do armatora. Formalnie nie są więc polskimi pracownikami, a część z nich skarży się na brak składek emerytalnych i zdrowotnych.

Nie wiadomo też, czy przepisy, które mają uatrakcyjnić polską banderę, weszły już w życie w pełnym zakresie. Jeszcze w październiku armator zastrzegał w rozmowie z portalem Polski Przemysł, że decyzja o banderze Bursztyna Unity nie została podjęta przez zarząd POLSCA Baltic Ferries. Na razie nie padła też publiczna odpowiedź na to, czy załoga promu będzie zatrudniona przez polski podmiot i objęta polskim ubezpieczeniem społecznym ani czy biało-czerwona zostanie na maszcie na stałe.

Symbol, który może stać się początkiem zmian

Niezależnie od tych niewiadomych, podniesienie polskiej bandery na nowym, zbudowanym w Gdańsku promie to ważny sygnał dla całej branży. Jeśli zapowiadane ułatwienia, od podatku tonażowego po zwolnienie marynarzy z PIT, rzeczywiście zaczną działać, Bursztyn Unity może być pierwszym z wielu statków, które wrócą pod biało-czerwoną. Prawdziwą miarą sukcesu będzie jednak nie sama ceremonia 11 listopada, ale to, czy za banderą pójdą polskie umowy, składki i miejsca pracy dla marynarzy.