Bitwa o Kołobrzeg. Krwawa walka polskich żołnierzy o dostęp do Bałtyku i powrót nad morze

Defilada żołnierzy 5. Brygady Artylerii Ciężkiej po zdobyciu Kołobrzegu marzec 1945. Zdjęcie ze zbiorów Tadeusza Delawskiego / fot. Wikimedia

Strategiczne znaczenie Kołobrzegu

Kołobrzeg w niemieckim systemie obronnym pełnił rolę kluczowego punktu ewakuacyjnego i bazy morskiej. Z uwagi na swoje położenie był przygotowany do długotrwałej obrony – Niemcy wykorzystali naturalne przeszkody, takie jak rzeka Parsęta i Kanał Drzewny, a także zbudowali system fortyfikacji, barykad i uzbroili budynki cywilne. Garnizon liczył około 10 tysięcy żołnierzy wspieranych przez jednostki Kriegsmarine, artylerię nabrzeżną oraz pociąg pancerny.

Oblężenie Kołobrzegu rozpoczęto 7 marca 1945 roku. Polskie jednostki sukcesywnie przełamywały niemieckie linie obrony. Szczególnie ciężkie walki toczyły się wokół kościoła św. Jerzego, Białych i Czerwonych Koszar oraz w rejonie Starego Miasta. Wśród licznych starć wyróżnia się zniszczenie niemieckiego pociągu pancernego Panzerzug 72A oraz zdobycie portu.

Ostateczny szturm rozpoczął się nocą z 17 na 18 marca. Nad ranem Polacy zdobyli stację kolejową i port. Niemcy, mimo desperackiej obrony, nie zdołali utrzymać miasta. Część sił wycofała się drogą morską, jednak około 8000 żołnierzy trafiło do niewoli.

Zaślubiny Polski z morzem

Po zakończeniu walk, 18 marca 1945 roku, na kołobrzeskiej plaży odbyła się symboliczna ceremonia zaślubin Polski z Bałtykiem. Kapral Franciszek Niewidziajło, wrzucając pierścień w fale, wypowiedział słowa:

"Przyszliśmy, Morze, po ciężkim i krwawym trudzie. Widzimy, że nie poszedł na darmo nasz trud. Przysięgamy, że Cię nigdy nie opuścimy. Rzucając ten pierścień w Twe fale, biorę z Tobą ślub, ponieważ Tyś było i będziesz zawsze nasze."

Bitwa o Kołobrzeg była jedną z najcięższych stoczonych samodzielnie przez Wojsko Polskie w czasie II wojny światowej. Z 28 tysięcy polskich żołnierzy uczestniczących w walkach, 1266 poległo, a ponad 2500 zostało rannych.

Dziś bohaterstwo polskich żołnierzy upamiętnia napis na Grobie Nieznanego Żołnierza w Warszawie oraz w Krakowie. Kołobrzeg, dzięki poświęceniu tysięcy Polaków, na nowo stał się częścią ojczyzny, potwierdzając jej historyczny związek z Bałtykiem.