Jak płaszczka na dnie oceanu. Manta Ray i narodziny nowej ery autonomii pod wodą. Technologia inspirowana naturą

W świecie nowoczesnych technologii morskich coraz częściej sięga się po rozwiązania inspirowane naturą. Jednym z najbardziej spektakularnych przykładów tego trendu jest projekt Manta Ray, rozwijany przez amerykańską agencję badawczą DARPA.

biznes inwestycje na świecie przemysł zbrojeniowy sprzęt i technologie wiadomości

03 kwietnia 2026   |   12:18   |   Źródło: Gazeta Morska   |   Opracował: Kamil Kusier   |   Drukuj

fot. Northrop Grumman

Program ten stanowi próbę stworzenia zupełnie nowej klasy autonomicznych pojazdów podwodnych - takich, które będą w stanie przez długie miesiące działać w oceanach bez załogi, bez wsparcia logistycznego i bez konieczności powrotu do portu. Inspiracją dla tej koncepcji stała się manta, czyli ogromna płaszczka z rodzaju Manta ray, znana z niezwykle efektywnego sposobu poruszania się w wodzie.

Geneza programu i jego cele

Projekt Manta Ray został uruchomiony na początku lat dwudziestych XXI wieku w ramach działań United States Department of Defense. Jego głównym celem było opracowanie platformy zdolnej do prowadzenia długotrwałych operacji w środowisku oceanicznym bez udziału człowieka.

Dotychczasowe systemy podwodne – zarówno załogowe, jak i bezzałogowe – mają istotne ograniczenia. Okręty podwodne wymagają rozbudowanej infrastruktury oraz licznej załogi, natomiast klasyczne pojazdy bezzałogowe (UUV) charakteryzują się ograniczonym czasem działania i zasięgiem.

Manta Ray ma te ograniczenia przełamać. Koncepcja zakłada stworzenie pojazdu, który będzie mógł funkcjonować w oceanie przez wiele tygodni, a nawet miesięcy, wykonując zadania autonomicznie i w dużej mierze niezależnie od operatora.

Za realizację projektu odpowiada przede wszystkim firma Northrop Grumman, jeden z liderów światowego przemysłu obronnego.

Konstrukcja inspirowana płaszczką

Najbardziej charakterystycznym elementem pojazdu jest jego kształt. Spłaszczona, szeroka sylwetka przypomina płaszczkę i nie jest jedynie zabiegiem stylistycznym – wynika bezpośrednio z wymagań hydrodynamicznych.

Podobnie jak manta, pojazd może poruszać się w sposób energooszczędny, wykorzystując:

• szerokie powierzchnie nośne,
• płynne ruchy w wodzie,
• ograniczone użycie klasycznego napędu.

Kluczową rolę odgrywa system zmiany pływalności. Dzięki niemu pojazd może powoli opadać i wynurzać się, jednocześnie przesuwając się do przodu – analogicznie do podwodnego szybowca. Takie rozwiązanie znacząco ogranicza zużycie energii, co ma fundamentalne znaczenie dla długotrwałych misji.

Jednocześnie Manta Ray wyposażona jest w klasyczne systemy napędowe, które mogą być wykorzystywane w sytuacjach wymagających większej manewrowości lub prędkości.

Istotną innowacją jest również modułowa budowa pojazdu. Może on być transportowany w segmentach mieszczących się w standardowych kontenerach, a następnie montowany w miejscu operacji. To rozwiązanie upraszcza logistykę i zwiększa elastyczność wykorzystania systemu.

Próby morskie i obecny etap projektu

Kluczowym momentem w rozwoju programu były testy pełnoskalowego prototypu przeprowadzone w 2024 roku u wybrzeży Kalifornii. Próby trwały około dwóch miesięcy i objęły szeroki zakres scenariuszy operacyjnych.

W ich trakcie sprawdzono:

• zdolność autonomicznej nawigacji,
• efektywność systemów sterowania,
• działanie mechanizmów zmiany pływalności,
• stabilność konstrukcji w warunkach oceanicznych,
• integrację systemów sensorycznych.

Według informacji przekazanych przez DARPA testy zakończyły się sukcesem i potwierdziły, że koncepcja pojazdu jest technicznie wykonalna.

Na początku 2026 roku projekt znajduje się w kluczowej fazie przejściowej. Nie jest to już wizja ani koncepcja laboratoryjna - istnieje pełnoskalowy, sprawdzony w morzu prototyp. Jednocześnie system nie został jeszcze wdrożony do służby operacyjnej.

Obecny etap można najtrafniej określić jako „po demonstracji - przed wdrożeniem”. Oznacza to, że:

• technologia została potwierdzona w realnych warunkach,
• projekt osiągnął wysoki poziom gotowości technologicznej,
• trwają prace nad dostosowaniem systemu do potencjalnych zastosowań wojskowych, w tym we współpracy z marynarką wojenną Stanów Zjednoczonych.

Potencjalne zastosowania

Choć szczegóły operacyjne pozostają niejawne, eksperci wskazują na szerokie spektrum możliwych zastosowań pojazdów tej klasy.

Do najważniejszych należą:

• długotrwałe monitorowanie obszarów oceanicznych,
• obserwacja ruchu jednostek nawodnych i podwodnych,
• mapowanie dna morskiego,
• wykrywanie min i zagrożeń podwodnych,
• nadzór nad infrastrukturą krytyczną, taką jak kable i rurociągi.

Zdolność do wielomiesięcznej pracy bez ingerencji człowieka czyni tego typu systemy szczególnie atrakcyjnymi w działaniach wymagających ciągłej obecności na dużych obszarach oceanów.

Znaczenie dla przyszłości działań morskich

Rozwój autonomicznych systemów podwodnych stanowi jeden z kluczowych kierunków transformacji współczesnych sił morskich. Coraz większy nacisk kładzie się na rozwiązania, które pozwalają ograniczyć udział człowieka w operacjach o wysokim ryzyku lub kosztach.

Projekt Manta Ray wpisuje się w ten trend, wskazując kierunek rozwoju przyszłych systemów morskich. Platformy autonomiczne mogą w przyszłości tworzyć rozproszone sieci sensorów obejmujące ogromne obszary oceanów, znacząco zwiększając możliwości monitorowania i reagowania.

Jednocześnie rozwój takich technologii rodzi nowe wyzwania – zarówno technologiczne, jak i strategiczne – związane z kontrolą, bezpieczeństwem oraz potencjalną eskalacją wyścigu technologicznego na morzach.

Projekt Manta Ray pokazuje, jak inspiracja naturą może prowadzić do przełomowych rozwiązań technologicznych. Płaszczka – symbol płynności i efektywności ruchu w oceanie – stała się wzorem dla konstrukcji, która może zmienić sposób prowadzenia działań podwodnych.

Jednocześnie jego obecny etap rozwoju pokazuje, że rewolucja ta nie jest już odległą wizją. Manta Ray to dziś nie futurystyczny koncept, lecz sprawdzony w praktyce prototyp, który znajduje się o krok od potencjalnego wdrożenia.

Jeżeli rozwój tej technologii będzie kontynuowany, przyszłość oceanów może należeć nie tylko do okrętów i załóg, lecz także do autonomicznych „morskich szybowników”, które niczym prawdziwe manty - będą niemal bezszelestnie przemierzać głębiny przez długie miesiące.

Postaw nam kawę, a my postawimy na dobrą morską publicystykę! Wspieraj Gazetę Morską i pomóż nam płynąć dalej - kliknij tutaj!

Manta Ray DARPA autonomiczne pojazdy podwodne drony podwodne UUV technologie morskie przyszłości robotyka oceaniczna

galeria

---

komentarze

---

wpisz treść

nick

SKOMENTUJ

Dodaj pierwszy komentarz