Od Bałtyku po Adriatyk i Morze Czarne. Trójmorze zacieśnia samorządową współpracę

Blisko dwa tysiące uczestników z 37 krajów, dwadzieścia pięć oficjalnych delegacji i 46 paneli w pięciu liniach programowych - tak wyglądała szósta edycja Samorządowego Kongresu Trójmorza, która 27 i 28 maja 2026 roku zgromadziła w Lublinie samorządowców, dyplomatów, naukowców i przedsiębiorców z całej Europy Środkowo-Wschodniej. Dla branży morskiej to wydarzenie szczególne: inicjatywa, która z założenia spina trzy akweny - Bałtyk, Adriatyk i Morze Czarne - coraz mocniej przekłada polityczne deklaracje na konkretne projekty infrastrukturalne, transportowe i energetyczne.

nasz patronat biznes gospodarka morska polityka wiadomości

28 maja 2026   |   23:42   |   Źródło: Gazeta Morska   |   Opracował: Kamil Kusier   |   Drukuj

fot. VI Samorządowy Kongres Trójmorza

Inicjatywa Trójmorza, zapoczątkowana w 2015 roku przez prezydentów Polski i Chorwacji, grupuje dziś 13 państw Europy Środkowej. Łączy je ponad 120 milionów obywateli oraz sieć blisko 140 projektów priorytetowych, których celem jest zachowanie i wzmocnienie spójności Unii Europejskiej oraz przestrzeni euroatlantyckiej. Na lubelskim kongresie reprezentowane były nie tylko państwa regionu, ale i goście z dalszych zakątków świata - od Argentyny, Azerbejdżanu i Kanady, przez Portugalię i Niderlandy, po Demokratyczną Republikę Konga i Stany Zjednoczone.

"Nie jesteśmy rywalem Unii Europejskiej"

Tegoroczną edycję patronatem honorowym objął prezydent RP Karol Nawrocki, który połączył się z uczestnikami online. Województwo Lubelskie pozostaje inicjatorem i gospodarzem kongresu - w latach 2021–2025 odbyło się pięć jego edycji. Po raz pierwszy w gronie oficjalnych delegacji znalazły się Albania i Włochy; łącznie udział potwierdziło 25 delegacji, m.in. z Chorwacji, Rumunii, Słowacji, Litwy, Ukrainy, Bułgarii, Francji i Mołdawii.

Zgromadzonych w Sali Operowej Centrum Spotkania Kultur powitał gospodarz wydarzenia, marszałek województwa lubelskiego Jarosław Stawiarski.

- Nie jesteśmy rywalem Unii Europejskiej, jesteśmy jej częścią. To przedsięwzięcie ma służyć pokojowi w Europie oraz zapewniać silną gospodarkę państw morza Adriatyckiego, Bałtyckiego i Czarnego. Razem możemy więcej - powiedział marszałek Jarosław Stawiarski

O dekadzie istnienia formatu opowiedział jego współtwórca, Andrzej Duda, prezydent RP w latach 2015–2025. O konieczności współpracy państw regionu - szczególnie w osi północ–południe - mówił z kolei poseł dr hab. Przemysław Czarnek, prof. KUL. Pierwszy panel poprowadzili ambasadorowie państw trójmorskich: Bułgarii (Margarita Ganeva), Chorwacji (Tomislav Vidošević), Czech (Břetislav Dančák) oraz Austrii (dr Hannes Schreiber).

Sieć Regionów Trójmorza rośnie

Filarem samorządowego wymiaru inicjatywy jest powołana w Lublinie Sieć Regionów Trójmorza - format bezpośredniej współpracy między samorządami. Deklarację o jej utworzeniu, zwaną Deklaracją Lubelską, podpisano 29 czerwca 2021 roku. Podczas szóstej edycji do Sieci dołączyły dwa nowe regiony: Okręg Vaslui z Rumunii oraz Wschodnia Macedonia i Tracja z Grecji. W efekcie Sieć skupia już 30 regionów z dziewięciu krajów Europy Środkowej i Wschodniej. Rozszerzono też Sieć Uniwersytetów Trójmorza - o uczelnie z Albanii, Turcji i Hiszpanii.

Wśród projektów realizowanych w ramach Sieci znalazła się m.in. Sieć Turystyczna Trójmorza (3Seas Tourism Network), budowana wspólnie przez Województwo Lubelskie, bułgarskie Ministerstwo Turystyki, Lubelską Regionalną Organizację Turystyczną oraz Stowarzyszenie Bułgarskich Gmin Morza Czarnego - z myślą o spójnej ofercie turystycznej regionów nadmorskich i wykorzystaniu środków unijnych.

Via Carpatia - drogowy kręgosłup od Bałtyku po Morze Egejskie

Sztandarową inwestycją Trójmorza pozostaje Via Carpatia - szlak ciągnący się od Bałtyku aż po Morze Egejskie, biegnący przez Litwę, Polskę, Słowację, Węgry, Rumunię, Bułgarię i Grecję. W Polsce to niemal 700 kilometrów nowoczesnych dróg ekspresowych: 352 km już funkcjonuje, a 348 km jest w budowie. Trasa przecina pięć województw - od Podlasia i Warmii, przez Mazowsze i Lubelszczyznę, po Podkarpacie, gdzie powstaje najdłuższy tunel całego szlaku.

Pierwszymi sygnatariuszami deklaracji o współpracy na rzecz korytarza byli przedstawiciele województw lubelskiego i podkarpackiego oraz słowackiego Kraju Preszowskiego. Dla armatorów, operatorów portowych i firm logistycznych z polskiego wybrzeża to inwestycja o niebagatelnym znaczeniu - sprawny korytarz północ–południe skraca drogę towarów między portami Bałtyku a rynkami południa kontynentu.

Korytarz Bałtyk–Adriatyk i bezpieczeństwo energetyczne mórz

W ramach Inicjatywy Trójmorza zgłoszono dotąd 143 strategiczne projekty z obszarów łączności, transportu, energetyki i cyfryzacji. Polska realizuje wraz z partnerami 11 z nich (oraz jeden nowo zgłoszony) - w tym zakończony już Gazociąg Międzysystemowy Polska–Litwa (GIPL) oraz Korytarz sieci bazowej TEN-T Bałtyk–Adriatyk. To projekty, które bezpośrednio wzmacniają pozycję polskich portów i dywersyfikują dostawy surowców na całym wschodnim wybrzeżu Bałtyku.

Forum Bezpieczeństwa - premiera z bałtyckim akcentem

Nowością drugiego dnia było Forum Bezpieczeństwa - debata o szeroko pojętym bezpieczeństwie regionów zrzeszonych w Sieci. W jej centrum znalazły się odporność lokalna, ochrona infrastruktury krytycznej, cyberbezpieczeństwo, bezpieczeństwo zdrowotne i społeczne oraz rola samorządów w reagowaniu na kryzysy. Uczestnicy dyskutowali m.in. nad raportem „Bałtyk 2035”, cyberodpornością infrastruktury samorządowej oraz finansowaniem bezpieczeństwa. Dużym zainteresowaniem cieszyła się gra strategiczna odtwarzająca funkcjonowanie samorządów u progu wojny i w jej trakcie.

Forum Gospodarcze i kwantowy Lublin

Forum Gospodarcze tradycyjnie stanowiło przestrzeń wymiany doświadczeń i promocji współpracy transgranicznej - z misjami gospodarczymi, strefą B2B i wystawienniczą oraz panelami poświęconymi m.in. bezpieczeństwu i transformacji energetycznej. Była to także okazja do świętowania 20-lecia marki "Lubelskie".

Drugi dzień kongresu w Lubelskim Centrum Konferencyjnym otworzył Mateusz Morawiecki, poseł i prezes Rady Ministrów w latach 2017–2023, dziś prezydent Europejskich Konserwatystów i Reformatorów.

- Widzę ogromny potencjał w rozbudowie wszystkich arterii komunikacyjnych na osi północ–południe, które będą mogły stać się kolejnym motorem wzrostu. Mamy wspólny interes.  - powiedział Mateusz Morawiecki

Symbolicznym akcentem było podpisanie memorandum o powstaniu Lubelskiego Centrum Obliczeń Kwantowych. List sygnowali marszałek Jarosław Stawiarski i wicemarszałek Piotr Breś wraz z przedstawicielami czterech lubelskich uczelni: Politechniki Lubelskiej, Uniwersytetu Przyrodniczego, Uniwersytetu Medycznego oraz Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II. Planowany komputer kwantowy ma służyć badaniom, optymalizacji zarządzania danymi w administracji oraz rozwiązaniom z zakresu cyberbezpieczeństwa i analizy dużych zbiorów danych.

Kapitał, który ma sięgnąć miliardów

Choć nie istnieje jeden centralny fundusz wyłącznie dla Trójmorza, region dysponuje dedykowanymi instrumentami - przede wszystkim Funduszem Inwestycyjnym Inicjatywy Trójmorza (3SIIF), wspierającym transgraniczne projekty transportowe, energetyczne i cyfrowe. Uczestniczą w nim instytucje finansowe z dziewięciu krajów regionu oraz inwestorzy prywatni. Zgromadzono w nim dotąd około 928 mln euro, a docelowy budżet ma sięgnąć 3–5 mld euro.

Skala gospodarcza Trójmorza robi wrażenie: trzynaście państw to ponad 30 proc. terytorium Unii Europejskiej, 28 proc. jej ludności i około 16 proc. unijnego PKB - przy gospodarkach, które przez ostatnie dwie dekady rosły w jednym z najszybszych temp na świecie.

"Razem możemy więcej"

Dwudniowy kongres zamknął bilans, który mówi sam za siebie: 46 paneli, ponad 180 panelistów i 32 partnerów merytorycznych, instytutów analitycznych i naukowych. Zaproszenie przyjęło ośmiu ambasadorów i szefów misji - z Austrii, Chorwacji, Czech, Bułgarii, Łotwy, Słowacji, Królestwa Niderlandów i Czarnogóry.

Wśród gości największą uwagę skupili były prezydent Andrzej Duda, prezydent EKR Mateusz Morawiecki, prezes Three Seas Business Council Beata Daszyńska-Muzyczka oraz gen. broni rez. dr Jarosław Gromadziński, prezes Defence Institute. Na kongresie nie zabrakło także mistrzów sportu - Bartosza Zmarzlika, Julii Szeremety i Czesława Langa. Hasło przewodnie pozostało niezmienne: razem region trzech mórz może więcej.

Postaw nam kawę, a my postawimy na dobrą morską publicystykę! Wspieraj Gazetę Morską i pomóż nam płynąć dalej - kliknij tutaj!

vi samorządowy kongres trójmorza trójmorze izba gospodarczo handlowa n fun yachting

komentarze

---

wpisz treść

nick

SKOMENTUJ

Dodaj pierwszy komentarz